Als je naar een verpleeghuis gaat, betaal je een inkomensafhankelijke eigen bijdrage via het Centraal Administratie Kantoor (CAK). De kosten worden niet volledig door de overheid gedragen: afhankelijk van je inkomen en vermogen kan de eigen bijdrage oplopen tot een wettelijk vastgesteld maximumbedrag per maand. Voor de meeste mensen betekent een verhuizing naar een verpleeghuis dan ook een ingrijpende financiële verandering. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de financiële gevolgen.
Wat betaal je zelf als je in een verpleeghuis woont?
Als bewoner van een verpleeghuis betaal je een eigen bijdrage die het CAK berekent op basis van je inkomen en vermogen. In 2026 bedraagt de maximale eigen bijdrage voor een verblijf in een verpleeghuis (gefinancierd via de Wet langdurige zorg) een wettelijk vastgesteld bedrag per maand. Dit wordt ook wel de “hoge eigen bijdrage” genoemd en geldt voor mensen zonder thuiswonende partner.
Wat je precies betaalt, verschilt per persoon. De eigen bijdrage is nooit hoger dan de werkelijke kosten van de zorg, en er geldt een wettelijk maximum. Mensen met een laag inkomen en weinig vermogen betalen minder. Het CAK stuurt je elk jaar een beschikking met het exacte bedrag dat voor jou geldt.
Naast de eigen bijdrage heb je in een verpleeghuis geen grote vaste woonlasten meer, zoals huur, hypotheek of energierekening. Die kosten vervallen grotendeels. Wel kunnen er aanvullende kosten zijn voor persoonlijke uitgaven, zoals kleding, kapper of recreatie.
Hoe wordt de eigen bijdrage voor een verpleeghuis berekend?
De eigen bijdrage voor een verpleeghuis wordt berekend door het CAK op basis van twee factoren: je verzamelinkomen (inclusief vermogen) en je woonsituatie. Het CAK gebruikt hiervoor de gegevens van de Belastingdienst. Heb je een partner die thuis blijft wonen, dan geldt een lagere bijdrage dan wanneer je alleenstaand bent of wanneer jullie beiden in een instelling verblijven.
De berekening werkt als volgt:
- Het CAK ontvangt automatisch je inkomen en vermogensgegevens van de Belastingdienst.
- Op basis daarvan stelt het CAK een voorlopige eigen bijdrage vast.
- Na afloop van het belastingjaar volgt een definitieve berekening en eventuele verrekening.
- Je ontvangt een beschikking met het te betalen bedrag per maand.
Vermogen telt mee in de berekening via een zogenoemde vermogensinkomensbijtelling. Dat betekent dat spaargeld, beleggingen of de waarde van een eigen woning indirect invloed hebben op de hoogte van je eigen bijdrage. Het is verstandig om een financieel adviseur of de sociale dienst van je gemeente te raadplegen voor een persoonlijke berekening.
Wat gebeurt er met je huis en spaargeld als je naar een verpleeghuis gaat?
Je huis en spaargeld blijven in principe van jou of je erfgenamen, maar ze kunnen wel invloed hebben op de hoogte van je eigen bijdrage. Vermogen wordt via de vermogensinkomensbijtelling meegeteld in de CAK-berekening, waardoor mensen met meer spaargeld of een eigen woning een hogere eigen bijdrage betalen.
Voor de eigen woning zijn er een paar belangrijke situaties:
- Je woont alleen en gaat naar een verpleeghuis: De woning kan worden verhuurd of verkocht. De opbrengst telt mee als vermogen.
- Je hebt een partner die thuis blijft wonen: De woning blijft bewoond en telt niet direct mee als vermogen zolang de partner er woont.
- Je hebt een hypotheek: De overwaarde van de woning telt mee als vermogen, niet de volledige woningwaarde.
Spaargeld telt volledig mee als vermogen, boven de geldende heffingsvrije drempel. Het is dus mogelijk dat je eigen bijdrage stijgt naarmate je meer spaargeld hebt. Dit kan voor sommige mensen een onverwachte financiële tegenvaller zijn. Laat je hierover tijdig informeren door een onafhankelijk financieel adviseur of het CAK zelf.
Vergoedt de zorgverzekering of de WLZ de kosten van een verpleeghuis?
De kosten van een verpleeghuis worden grotendeels vergoed via de Wet langdurige zorg (Wlz), niet via de reguliere zorgverzekering. Om in aanmerking te komen voor Wlz-financiering, heb je een indicatie nodig van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Die indicatie wordt afgegeven als iemand blijvend intensieve zorg nodig heeft, dag en nacht.
De basisverzekering vergoedt geen verblijf in een verpleeghuis. Wel kan de aanvullende verzekering soms kleine extra’s dekken, zoals fysiotherapie of bepaalde hulpmiddelen. De kern van de financiering loopt dus via de Wlz, waarbij jij zelf de inkomensafhankelijke eigen bijdrage betaalt en de overheid het overige deel financiert.
Een Wlz-indicatie aanvragen doe je via het CIZ. Dit kan ook door een familielid of mantelzorger worden gedaan namens de persoon die zorg nodig heeft. Het is verstandig om dit proces tijdig te starten, omdat de beoordeling enige tijd in beslag kan nemen.
Wat zijn de financiële gevolgen voor de thuisblijvende partner?
Als één partner naar een verpleeghuis gaat en de ander thuis blijft wonen, gelden er speciale regelingen om de thuisblijvende partner financieel te beschermen. Het CAK hanteert in dat geval een lagere eigen bijdrage, zodat de partner thuis voldoende inkomen overhoudt om zelfstandig te kunnen leven.
Concreet houdt dit in dat het gezamenlijke inkomen en vermogen worden gedeeld, maar dat de thuisblijvende partner recht heeft op een minimaal beschermd inkomen. Zakt het netto-inkomen van de thuisblijvende partner onder een bepaalde grens, dan wordt de eigen bijdrage verlaagd. Dit heet de “partnerbijdrageregeling”.
Toch kunnen er financiële spanningen ontstaan, bijvoorbeeld doordat:
- Vaste lasten zoals huur of hypotheek volledig op de thuisblijvende partner drukken.
- Gemeenschappelijk vermogen deels wordt aangesproken voor de eigen bijdrage.
- De thuisblijvende partner minder mantelzorg kan ontvangen en zelf meer kosten maakt.
Het is raadzaam om tijdig juridisch en financieel advies in te winnen, zeker als het gaat om vermogen, pensioen of de eigen woning. Een notaris of financieel planner kan helpen de situatie overzichtelijk te maken.
Zijn er alternatieven voor een verpleeghuis die minder kosten?
Ja, er zijn alternatieven voor een verpleeghuis die in veel gevallen goedkoper zijn en tegelijkertijd de zelfstandigheid van de oudere beter behouden. Thuis wonen met zorgbehoefte is voor veel senioren langer mogelijk dan gedacht, mits de juiste ondersteuning aanwezig is. Denk aan thuiszorg, dagbesteding, aanpassingen in de woning en persoonlijke alarmering.
Alternatieven die thuiswonende ouderen kunnen ondersteunen zijn onder meer:
- Thuiszorg via de Wmo of Wlz: Persoonlijke verzorging en begeleiding aan huis, geregeld via de gemeente of het CIZ.
- Woonzorgcomplex of aanleunwoning: Zelfstandig wonen in de buurt van zorgvoorzieningen, zonder volledig in een instelling te verblijven.
- Mantelzorg gecombineerd met professionele ondersteuning: Familie en vrienden vullen aan waar professionele zorg ophoudt.
- Valpreventie en persoonlijke alarmering: Hulpmiddelen die het risico op ernstige incidenten verminderen en directe hulp garanderen bij een noodsituatie.
Thuis wonen met zorgbehoefte is voor veel ouderen niet alleen financieel aantrekkelijker, maar ook emotioneel beter passend. Valpreventie bij ouderen speelt daarin een sleutelrol: door vroegtijdig maatregelen te treffen, kan een ziekenhuisopname of verhuizing naar een verpleeghuis worden uitgesteld of zelfs voorkomen.
Hoe een persoonlijk alarmsysteem helpt bij veilig thuis wonen
Voor senioren die zo lang mogelijk zelfstandig thuis willen blijven wonen, biedt persoonlijke alarmering een concrete en betaalbare veiligheidsoplossing. Nederlandse Senioren Alarmering levert draagbare alarmsystemen die speciaal zijn ontworpen voor thuiswonende ouderen met of zonder zorgbehoefte.
De voordelen op een rij:
- Automatische valdetectie: Het apparaat detecteert een val en slaat direct alarm, ook als de gebruiker zelf niet in staat is op de knop te drukken.
- GPS-locatiebepaling: Hulpverleners weten direct waar de gebruiker zich bevindt, zowel binnen als buiten.
- 24/7 bereikbaarheid: Als de noodknop wordt ingedrukt, komt het alarm als eerste binnen bij een professionele meldkamer die direct actie onderneemt.
- Landelijke Opvolging: Als enige aanbieder in Nederland stuurt Nederlandse Senioren Alarmering bij nood ook professionele hulp ter plaatse, overal in het land.
- Geen wifi of smartphone nodig: Het apparaat werkt via een ingebouwde simkaart en is direct klaar voor gebruik na opladen.
Een persoonlijk alarmsysteem is daarmee een van de meest directe manieren om veilig thuis wonen voor ouderen te ondersteunen en de stap naar een verpleeghuis zo lang mogelijk uit te stellen. Wil je weten welk systeem het beste past bij jouw situatie of die van een naaste? Neem dan contact op voor persoonlijk advies zonder verplichtingen.
